18 Kasım 2017, Cumartesi
YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARINDA ÜCRET KARŞILIĞI DERS VERMEKLE GÖREVLENDİRİLENLERİN SİGORTA İŞLEMLERİ (254
Orhan POLAT
Ramazan ŞENER

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARINDA ÜCRET KARŞILIĞI DERS VERMEKLE GÖREVLENDİRİLENLERİN SİGORTA İŞLEMLERİ (2547/31)

 

1. Giriş

            5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 16.06.2006 tarih ve 26200 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış olup, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir.  5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile birlikte birçok yenilik getirilmiştir.

            2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 31’inci maddesine göre saat ücret karşılığı görevlendirilen öğretim elemanlarından, sosyal güvencesi olmayanlar ile emekli olup görevlendirilenlere ödenen ek ders ücretlerinden, 28 Ağustos 2008 tarih, 26981 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanan “Sosyal Sigortalar İşlemleri Yönetmeliği\'nin 9’uncu maddesinin (f) bendine göre “Milli Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenen kurslarda usta öğretici olarak çalıştırılanlar, kamu idarelerinde ders ücreti karşılığı görev verilenler ile 14.07.1965 tarihli ve 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunun 4’üncü maddesinin (c) bendi kapsamında çalıştırılanların kapsama alındığı belirtilerek SSK primi kesilmesi yasal bir zorunluluk haline getirilmiştir. Bu çalıştırılan kişiler 5510 Sayılı Kanunun 4’üncü maddesi (a) bendi kapsamında SSK’lı olarak değerlendirilmektedir.

            Bu çalışmada; 5510 Sayılı Kanunun 4’üncü maddesi (a) bendi kapsamında, 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 31’inci maddesine göre saat ücret karşılığı görevlendirilen sigortalı sayılanlar yönünden aylık prim ve hizmet belgesinin düzenlenmesi, verilmesi ve primlerin ödenmesi için yapılması gereken işlemler ile bu işlemlerin yapılmaması durumunda uygulanacak cezalar hakkında bilgiler verilmiştir.

            2. Yapılacak İşlemler

            2.1. İşyeri Bildirgesi

            5510 Sayılı Kanunun 4’üncü maddesi (a) kapsamında sigortalı çalıştıran işverenler, örneği “İşyerlerinin Tesciline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” ekinde yer alan (EK:1) işyeri bildirgesini düzenleyerek, en geç sigortalı çalıştırmaya başladıkları tarihte Kuruma vermeleri gerekmektedir. Diğer taraftan, tescili yapılacak işyerinde, hem ayın 1’i ila 30’u arasında, hem de ayın 15’i ila müteakip ayın 14’ü arasındaki çalışmalarına istinaden ücret alan sigortalıların bulunması halinde, her iki çalışma döneminden dolayı iki ayrı işyeri bildirgesi düzenlenerek ayrı ayrı işyeri tescili yapılacaktır.

            2.2. İşe Giriş Bildirgesi

            İşverenler, 4’üncü maddesi (a) bendi kapsamında çalıştıracakları kişileri, çalışmaya başladıkları tarihten önce örneği “Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği” ekinde yer alan (EK:4) işe giriş bildirgesini düzenleyerek e-sigorta yoluyla Kuruma bildirmekle yükümlüdürler.

            a- İlk defa işyeri bildirgesi verecek işyerlerinde; ilk defa sigortalı çalıştırmaya başlanılan tarihten itibaren bir ay içinde çalışmaya başlayan sigortalılar için, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren bir aylık sürenin dolduğu tarihe kadar,

            b- İşsizlik sigortasına tabi olmayan sözleşmeli personel çalışmaya başladıkları tarihten itibaren bir ay içinde, işe giriş bildirimi yapılabilir.

            2.3. İşten Ayrılış Bildirgesi

            İşverenler, 4’üncü maddesi (a) bendi kapsamında çalıştırdıkları kişilerin işten ayrılışlarını, örneği “Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği” ekinde yer alan (EK:5) sigortalı işten ayrılış bildirgesi ile sigortalılığın sona ermesini takip eden on gün içinde e-Sigorta ile Kuruma bildirilir. Ancak, on günlük süre dolmadan aylık prim ve hizmet belgesi verilmiş ise ayrıca sigortalı işten ayrılış bildirgesi verilmez. İşsizlik sigortasına tabi olmayan sözleşmeli personelin sigortalılığının sona ermesine ilişkin bildirim 3 ay içinde yapılabilir.

            2.4. Aylık Prim ve Hizmet Belgesinin Verilmesi

             4’üncü maddesi (a) bendi kapsamında sigortalı çalıştıranlar, örneği “Aylık Prim ve Hizmet Belgesinin Sosyal Güvenlik Kurumuna Verilmesine ve Primlerin Ödenme Sürelerine Dair Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” ekinde yer alan aylık prim ve hizmet belgesini (EK:1) tebliğde belirtilen süre içerisinde e-Sigorta kanalıyla Kuruma göndermeleri gerekmektedir.

            Ayın 1’i ile 30’u arasındaki çalışmaları karşılığı ücret alan sigortalılar için düzenlenecek olan aylık prim ve hizmet belgeleri, en geç belgenin ilişkin olduğu ayı izleyen ayın 14’üne kadar düzenlenmesi, ayın 15’i ile müteakip ayın 14’ü arasındaki çalışmaları karşılığı ücret alan sigortalılar için düzenlenecek olan aylık prim ve hizmet belgeleri, mevcut ayın 19’una kadar düzenlenmesi gerekmektedir. Maaş ödemelerinde ödeme emri belgesi ile e- sigorta beyannamelerinin aynı tutarda olmasına özellikle dikkat edilmesi gerekmektedir. Tutarların eşit olmaması halinde ödeme yapılamamakta ve cezai işleme konu olmaktadır.

            2.5. Sigorta Primleri

            Üniversitelerde emeklilerden ders ücreti karşılığı çalışanlardan prime esas kazanç üzerinden ve 4’üncü maddesi (a) bendi kapsamında sigortalı olanlardan ders ücreti karşılığı çalışanlardan prime esas kazanç üzerinden belirtilen oranlar üzerinden sigorta primleri ödenecektir. (Ek:1)

            2009 - 2011 dönemi bütçe hazırlama rehberinin eki, analitik bütçe sınıflandırmasına ilişkin rehberin, 01.4.1.90 diğer geçici personele yapılacak ödemeler başlıklı bölümünün açıklamasında; “Geçici personel statüsünde olup da yukarıda sayılan gruplara girmeyen personele ödenecek ücretler (usta ve uzman öğreticiler hariç ilgili mevzuatı uyarınca ders ücreti karşılığında görevlendirilen ve üzerinde resmi görev bulunmayanlara ödenecek ek ders ücretleri gibi) bu bölüme gider kaydedilecektir.” denilmiştir. Buna göre; 5510 sayılı Kanunun 4’üncü maddesi (a) bendi kapsamında olup, ders ücreti karşılığında görevlendirilenlere ödenecek ek ders ücretleri 01.4.1.90-Diğer Geçici Personele Yapılacak Ödemeler, işveren tarafından ödenecek sigorta prim ödemeleri 02.4.6.01, işveren tarafından ödenecek sağlık primi ödemeleri ise 02.4.6.02 ekonomik koduna gider kaydedilmesi gerekmektedir.

            Bilindiği üzere, normal öğretimde ek ders vermek üzere görevlendirilen geçici personele yapılacak ödemeler ile bunlara ilişkin sosyal güvenlik primi ve sağlık primi giderleri hazine yardımından; ikinci öğretimde görevlendirilenler için ise ikinci öğretim gelirlerinden karşılanmaktadır.

2.6. Aylık Prim ve Hizmet Belgelerinin Yasal Süresi İçinde Verilmemesi Durumunda Uygulanacak İdari Para Cezaları

5510 sayılı Kanunun 102’nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; \"Kanunun 86’ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usûlde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için;

I) Belgenin asıl olması halinde aylık asgarî ücretin iki katını geçmemek kaydıyla belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgarî ücretin beşte biri tutarında,

II) Belgenin ek olması halinde, aylık asgarî ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgarî ücretin sekizde biri tutarında,

III) Ek belgenin 86’ncı maddenin beşinci fıkrasına istinaden Kurumca re\'sen düzenlenmesi durumunda, aylık asgarî ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgarî ücretin yarısı tutarında,

IV) Belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgarî ücretin iki katı tutarında, idarî para cezası uygulanır.\" hükmü yer almaktadır.

Buna göre, aylık prim ve hizmet belgelerinin belirlenen usul ve sürelerde Kuruma gönderilmemesi halinde ilgililer hakkında idari para cezası uygulanması Kanunun amir hükmü olduğundan, yükümlüklerin yerine getirilmemesi durumunda Kanunda belirtilen tutarlarda idari para cezası uygulanacaktır.

 

2.7. Süresinde Ödenmeyen Primlere Uygulanacak Gecikme Cezası ve Gecikme Zammı

Kanunun 89’uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince Kurumun prim ve diğer alacakları süresi içinde ve tam olarak ödenmezse, ödenmeyen kısmı sürenin bittiği tarihten itibaren ilk üç aylık sürede her bir ay için % 3 oranında gecikme cezası uygulanarak artırılır. Ayrıca, her ay için bulunan tutarlara ödeme süresinin bittiği tarihten başlamak üzere borç ödeninceye kadar her ay için ayrı ayrı Hazine Müsteşarlığınca açıklanacak bir önceki aya ait Türk Lirası cinsinden iskontolu ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetlerinin aylık ortalama faizi bileşik bazda uygulanarak gecikme zammı hesaplanır. Ancak, ödemenin yapıldığı ay için gecikme zammı günlük hesaplanır.

 

2.8. Primlerin Ödenmesinden İşverenle Birlikte Sorumlu Tutulanlar

Kurumun prim ve diğer alacaklarının süresi içinde ödenmemesi halinde, kamu idarelerinin tahakkuk ve tediye ile görevli kamu görevlileri, tüzel kişiliği haiz diğer işverenlerin şirket yönetim kurulu üyeleri de dahil olmak üzere üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri ile kanuni temsilcileri Kuruma karşı işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilin sorumlu tutulmuşlardır.

 

3. Sonuç

Yükseköğretim Kurumlarında dışardan saat ücretli olarak 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun 31’inci maddesine göre görevlendirilen saat ücretli öğretim elemanları bulunmasında çalıştırılmasında, bu çalıştırılan öğretim elemanlarına sigorta primi kesilmesi mecburiyetinde olunması ve Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü ile sürekli idari para cezalarıyla karşı karşıya kalınmaması için sigorta primlerinin kuruma bildirilmesi ve ödenmesi sırasında yapılacak olan işlemler önem arz etmektedir. Aylık prim ve hizmet belgelerinin belirlenen usul ve sürelerde Kuruma gönderilmemesi halinde ilgililer hakkında idari para cezası uygulanması Kanunun amir hükmü olduğundan, yükümlüklerin yerine getirilmemesi durumunda Kanunda belirtilen tutarlarda idari para cezası uygulanacağı unutulmamalıdır.

Düşük
 
Yüksek Toplam 5 oy